Wirus Zika stał się głośny kilka lat temu, gdy w Ameryce Południowej odnotowano tysiące zakażeń powiązanych z poważnymi wadami wrodzonymi u noworodków. Choć dziś temat nie pojawia się tak często w mediach, zakażenia nadal występują w niektórych regionach świata. Jeśli planujesz podróż do krajów tropikalnych lub wróciłeś z takich obszarów i zauważyłeś niepokojące objawy, warto wiedzieć, jakie są objawy zakażenia wirusem Zika i kiedy zgłosić się do lekarza.
Czym jest wirus Zika?
Wirus Zika należy do rodziny flawiwirusów – tej samej, co wirus dengi czy żółtej febry. Po raz pierwszy został zidentyfikowany w 1947 roku w Ugandzie. Do zakażenia dochodzi głównie poprzez ukłucie zakażonego komara z rodzaju Aedes, szczególnie Aedes aegypti i Aedes albopictus.
Rzadziej wirus może być przenoszony:
- drogą płciową,
- z matki na dziecko w czasie ciąży,
- poprzez transfuzję krwi (bardzo rzadko).
Jakie są objawy zakażenia wirusem Zika?
U większości osób zakażenie przebiega łagodnie lub bezobjawowo. Szacuje się, że nawet 70–80% zakażonych nie odczuwa żadnych dolegliwości.
Jeśli objawy się pojawiają, zwykle występują od 3 do 14 dni po ukłuciu komara.
Najczęstsze symptomy to:
- stan podgorączkowy lub niewysoka gorączka,
- wysypka plamisto-grudkowa,
- bóle stawów (zwłaszcza dłoni i stóp),
- bóle mięśni,
- zapalenie spojówek (zaczerwienienie oczu bez ropnej wydzieliny),
- ogólne osłabienie,
- ból głowy.
Objawy utrzymują się zwykle od kilku dni do tygodnia. Rzadko wymagają hospitalizacji.
Co powoduje wirus Zika?
U większości osób infekcja kończy się samoistnie i nie pozostawia trwałych powikłań. Jednak w niektórych przypadkach wirus może prowadzić do poważniejszych konsekwencji.
Najważniejsze zagrożenia to:
- powikłania neurologiczne, takie jak zespół Guillaina-Barrégo (rzadkie, ale możliwe),
- wady rozwojowe płodu w przypadku zakażenia kobiety w ciąży.
Najbardziej znanym powikłaniem jest małogłowie (mikrocefalia) u noworodków – stan, w którym dziecko rodzi się z nieprawidłowo małą głową i uszkodzeniami mózgu. Z tego powodu wirus Zika stanowi szczególne zagrożenie dla kobiet ciężarnych.
Czy wirus Zika jest niebezpieczny?
Dla zdrowych dorosłych osób wirus Zika zwykle nie jest groźny i przebiega łagodnie. Jednak nie można go lekceważyć.
Szczególne ryzyko dotyczy:
- kobiet w ciąży,
- osób planujących ciążę,
- osób z osłabioną odpornością.
W przypadku kobiet ciężarnych zakażenie może prowadzić do tzw. zespołu wrodzonego wirusa Zika, który obejmuje zaburzenia rozwoju mózgu, problemy ze wzrokiem i słuchem oraz opóźnienia rozwojowe.
Dlatego organizacje zdrowotne zalecają kobietom w ciąży unikanie podróży do regionów, gdzie występuje transmisja wirusa.
Czy Zika jest uleczalna?
Nie istnieje swoiste leczenie przeciwwirusowe ani szczepionka przeciwko wirusowi Zika (stan wiedzy aktualny na dziś – prowadzone są badania nad szczepionką).
Leczenie ma charakter objawowy i obejmuje:
- odpoczynek,
- nawodnienie,
- leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (np. paracetamol).
Nie zaleca się przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofenu) przed wykluczeniem dengi, ponieważ w przypadku tej choroby mogą zwiększać ryzyko krwawień.
W większości przypadków organizm sam zwalcza infekcję.
Czy wirus Zika jest w Polsce?
W Polsce nie występuje stała transmisja wirusa Zika, ponieważ nie ma tu odpowiednich warunków klimatycznych sprzyjających masowemu występowaniu komarów z rodzaju Aedes w stopniu umożliwiającym szerokie rozprzestrzenianie się wirusa.
Odnotowywane przypadki w Polsce mają charakter zawleczony, czyli dotyczą osób, które zaraziły się podczas podróży do krajów tropikalnych lub subtropikalnych.
Największe ryzyko występuje w:
- Ameryce Południowej i Środkowej,
- części Azji Południowo-Wschodniej,
- regionach Afryki,
- niektórych obszarach Karaibów.
Jak się chronić przed zakażeniem?
Podstawą profilaktyki jest ochrona przed ukłuciami komarów:
- stosowanie repelentów zawierających DEET lub ikarydynę,
- noszenie odzieży zakrywającej ręce i nogi,
- korzystanie z moskitier,
- unikanie przebywania na zewnątrz w godzinach największej aktywności komarów.
W przypadku powrotu z regionów zagrożonych zaleca się:
- stosowanie prezerwatywy przez określony czas,
- konsultację lekarską przy wystąpieniu objawów,
- poinformowanie lekarza o niedawnej podróży.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli:
- po powrocie z krajów tropikalnych pojawi się gorączka i wysypka,
- jesteś w ciąży i przebywałaś w regionie zagrożonym,
- pojawią się objawy neurologiczne (np. osłabienie mięśni).
Lekarz może zlecić badania laboratoryjne potwierdzające zakażenie.
Wiedza o tym, jakie są objawy zakażenia wirusem Zika, pozwala szybciej zareagować i uniknąć powikłań. Choć dla większości osób infekcja ma łagodny przebieg, w określonych sytuacjach może stanowić poważne zagrożenie – zwłaszcza dla kobiet w ciąży. Odpowiednia profilaktyka i ostrożność podczas podróży znacząco zmniejszają ryzyko zakażenia.
Źródło: www.offon.pl
